Το ιταλικό Συμβούλιο της Επικρατείας ζητά από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κρίνει αν οι περιορισμοί σε προϊόντα κάνναβης χαμηλής THC συμβιβάζονται με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να εξετάζει μαζικές καταγγελίες για το ιταλικό καθεστώς του CBD. Η υπόθεση ξαναφέρνει στο προσκήνιο την ιστορική απόφαση Kanavape και μπορεί να καθορίσει μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι εθνικές απαγορεύσεις μέσα στην ενιαία αγορά.
Η Ιταλία βρίσκεται εδώ και χρόνια σε ανοιχτή σύγκρουση με τον εγχώριο κλάδο της βιομηχανικής κάνναβης και του CBD.
Τώρα όμως η υπόθεση ξεπερνά τα ιταλικά σύνορα.
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλείται να εξετάσει αν η ιταλική νομοθεσία, η οποία περιορίζει την παραγωγή και εμπορία προϊόντων που προέρχονται από φύλλα και άνθη νόμιμων ποικιλιών Cannabis sativa χαμηλής περιεκτικότητας σε THC, είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις αρχές της ενιαίας αγοράς.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η τελική κρίση δεν θα αφορά μόνο την Ιταλία. Θα μπορούσε να αποτελέσει νέο σημείο αναφοράς για το πώς μπορούν τα κράτη-μέλη να περιορίζουν προϊόντα κάνναβης που παράγονται νόμιμα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το CBD μπήκε στην Ιταλία σε καθεστώς φαρμάκου
Ένα από τα βασικά μέτωπα της σύγκρουσης άνοιξε τον Ιούνιο του 2024.
Με υπουργικό διάταγμα της 27ης Ιουνίου 2024, η ιταλική κυβέρνηση ενέταξε τις συνθέσεις CBD για από του στόματος χρήση, όταν το CBD προέρχεται από εκχυλίσματα κάνναβης, στον Πίνακα Β των φαρμάκων του ιταλικού νόμου περί ναρκωτικών.
Η ρύθμιση αυτή ουσιαστικά μεταφέρει τα συγκεκριμένα προϊόντα σε πολύ αυστηρότερο φαρμακευτικό καθεστώς.
Η ίδια η ιταλική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αναφέρει ότι η απόφαση βασίστηκε σε γνωμοδοτήσεις του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας και του Ιταλικού Ινστιτούτου Υγείας, με την κυβέρνηση να επικαλείται λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας.
Η εφαρμογή του μέτρου όμως αμφισβητήθηκε δικαστικά.
Μαζικές καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η αντίδραση δεν περιορίστηκε στα ιταλικά δικαστήρια.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεχθεί μεγάλο αριθμό καταγγελιών κατά της Ιταλίας, οι οποίες έχουν συγκεντρωθεί με τον αριθμό CPLT(2024)02420.
Οι καταγγέλλοντες υποστηρίζουν ότι η ταξινόμηση του CBD για από του στόματος χρήση δημιουργεί στην πράξη απαγόρευση εμπορίας προϊόντων που παράγονται από εκχυλίσματα Cannabis sativa και παραβιάζει, μεταξύ άλλων, τα άρθρα 34 και 36 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.
Στην τελευταία επίσημη ενημέρωσή της, στις 28 Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την αξιολόγηση των καταγγελιών.
Και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Η Επιτροπή περιμένει πλέον και την κρίση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η υπόθεση έφτασε στο Δικαστήριο της ΕΕ
Στις 11 Νοεμβρίου 2025 το ιταλικό Συμβούλιο της Επικρατείας υπέβαλε προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση C-716/25, Società Agricola Jure.
Το βασικό ερώτημα είναι αν το ευρωπαϊκό δίκαιο επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος να απαγορεύει την καλλιέργεια και αξιοποίηση συγκεκριμένων τμημάτων νόμιμων ποικιλιών Cannabis sativa —όπως φύλλα και άνθη— όταν οι ποικιλίες αυτές βρίσκονται στον ευρωπαϊκό κατάλογο γεωργικών φυτών και η περιεκτικότητά τους σε THC παραμένει κάτω από τα όρια που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Το ιταλικό δικαστήριο ζητά επίσης να εξεταστεί η νομιμότητα περιορισμών που επεκτείνονται στο λάδι και στη ρητίνη, χωρίς πάντοτε να γίνεται διάκριση ανάλογα με το τμήμα του φυτού από το οποίο προέρχονται.
Με απλά λόγια, το ΔΕΕ καλείται να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα:
Μπορεί ένα κράτος να απαγορεύει συνολικά προϊόντα που προέρχονται από νόμιμη βιομηχανική κάνναβη, ακόμη και όταν η ίδια η ΕΕ επιτρέπει την καλλιέργεια των συγκεκριμένων ποικιλιών;
Η Kanavape επιστρέφει στο προσκήνιο
Η υπόθεση θυμίζει έντονα την ιστορική απόφαση Kanavape – C-663/18 του 2020.
Τότε, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε κρίνει ότι ένα κράτος-μέλος δεν μπορεί να απαγορεύει την εμπορία CBD που έχει παραχθεί νόμιμα σε άλλο κράτος-μέλος μόνο και μόνο επειδή το CBD έχει εξαχθεί από ολόκληρο το φυτό Cannabis sativa και όχι αποκλειστικά από ίνες και σπόρους.
Το ΔΕΕ είχε επίσης ξεκαθαρίσει ότι το CBD, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα που είχε ενώπιόν του, δεν μπορούσε να θεωρηθεί ναρκωτική ουσία.
Ένα κράτος μπορεί να επικαλεστεί την προστασία της δημόσιας υγείας για να επιβάλει περιορισμούς. Ωστόσο, οι περιορισμοί πρέπει να είναι πραγματικά αναγκαίοι και αναλογικοί προς τον κίνδυνο που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν.
Αυτή η τελευταία αρχή είναι πιθανό να βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της ιταλικής υπόθεσης.
Τι ακριβώς θα κρίνει τώρα το ΔΕΕ
Η νέα υπόθεση δεν είναι απλή επανάληψη της Kanavape.
Η Kanavape αφορούσε κυρίως τη διασυνοριακή εμπορία CBD που είχε παραχθεί νόμιμα στην Τσεχία και εισαχθεί στη Γαλλία.
Η σημερινή υπόθεση αγγίζει ευρύτερα ζητήματα.
Το ΔΕΕ καλείται να εξετάσει τη σχέση ανάμεσα:
- στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων,
- στην Κοινή Αγροτική Πολιτική,
- στις νόμιμες ποικιλίες βιομηχανικής κάνναβης,
- στα ευρωπαϊκά όρια THC,
- και στην εξουσία ενός κράτους να απαγορεύει την αξιοποίηση συγκεκριμένων τμημάτων του φυτού.
Αυτό είναι που κάνει την υπόθεση ιδιαίτερα σημαντική.
Μια απόφαση υπέρ μιας αυστηρής εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα των κρατών-μελών να επιβάλλουν γενικές απαγορεύσεις.
Αντίθετα, αν το Δικαστήριο αναγνωρίσει ευρύ περιθώριο στα κράτη για λόγους δημόσιας υγείας, θα ενισχύσει τη δυνατότητά τους να διατηρούν διαφορετικά εθνικά καθεστώτα.
Και το ιταλικό διάταγμα για το CBD;
Παράλληλα με την υπόθεση για φύλλα και άνθη, παραμένει ανοιχτή και η ξεχωριστή διαμάχη για το διάταγμα του 2024 που αφορά τις από του στόματος συνθέσεις CBD.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι το συγκεκριμένο διάταγμα έχει επίσης προσβληθεί ενώπιον του ιταλικού Συμβουλίου της Επικρατείας και ότι η εφαρμογή του έχει προσωρινά ανασταλεί.
Η Επιτροπή δηλώνει ότι περιμένει τις δικαστικές εξελίξεις, αλλά και την πορεία ευρωπαϊκών νομοθετικών προτάσεων που αφορούν την κάνναβη χαμηλής THC, πριν αποφασίσει ποια θα είναι τα επόμενα βήματά της απέναντι στην Ιταλία.
Η Ιταλία έχει και δεύτερο ανοιχτό μέτωπο με τις Βρυξέλλες
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα αν εξετάσουμε συνολικά την ιταλική πολιτική.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει και δεύτερη μεγάλη σειρά καταγγελιών, αυτή τη φορά σχετικά με την απαγόρευση της παραγωγής και πώλησης ανθών βιομηχανικής κάνναβης στην Ιταλία.
Η συγκεκριμένη υπόθεση έχει καταχωριστεί με αριθμό CPLT(2025)01027.
Επομένως, δεν μιλάμε πλέον για μία απομονωμένη δικαστική διαφορά.
Η Ιταλία βρίσκεται ουσιαστικά αντιμέτωπη με ένα ευρύτερο ερώτημα:
Μέχρι πού μπορεί να φτάσει μια εθνική κυβέρνηση όταν περιορίζει προϊόντα από κάνναβη που η ευρωπαϊκή νομοθεσία αντιμετωπίζει ως νόμιμη γεωργική παραγωγή;
Γιατί η απόφαση αφορά ολόκληρη την Ευρώπη
Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ερμηνεία του ευρωπαϊκού δικαίου δεσμεύουν τα εθνικά δικαστήρια όταν αντιμετωπίζουν αντίστοιχα νομικά ζητήματα.
Για τον λόγο αυτό, μια νέα απόφαση σχετικά με τα άνθη, τα φύλλα και τα παράγωγα της βιομηχανικής κάνναβης θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από την ίδια την ιταλική αγορά.
Θα μπορούσε να δώσει απαντήσεις για ένα πρόβλημα που ταλαιπωρεί την ευρωπαϊκή αγορά εδώ και χρόνια: διαφορετικά κράτη-μέλη επιτρέπουν ή απαγορεύουν διαφορετικά προϊόντα, παρότι όλα λειτουργούν μέσα στην ίδια ενιαία αγορά.
Και όσο αυτή η κατάσταση συνεχίζεται, επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται νόμιμα σε μία ευρωπαϊκή χώρα μπορούν να βρεθούν αντιμέτωπες με απαγορεύσεις μόλις τα προϊόντα τους περάσουν τα σύνορα μιας άλλης.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Η ελληνική νομοθεσία δεν αποτελεί αντικείμενο της συγκεκριμένης υπόθεσης και η μελλοντική απόφαση του ΔΕΕ δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε ελληνική ρύθμιση θα καταργηθεί αυτομάτως.
Ωστόσο, αν το Δικαστήριο διατυπώσει σαφείς αρχές σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων από νόμιμες ποικιλίες κάνναβης, την αξιοποίηση φύλλων και ανθών και την αναλογικότητα των εθνικών απαγορεύσεων, αυτές οι αρχές θα έχουν σημασία για όλα τα κράτη-μέλη — άρα και για την Ελλάδα.
Το κρίσιμο σημείο θα είναι το σκεπτικό.
Όχι μόνο ποια πλευρά θα κερδίσει, αλλά πού ακριβώς θα χαράξει το Δικαστήριο το όριο ανάμεσα στην προστασία της δημόσιας υγείας και στην ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η επόμενη μεγάλη απόφαση μετά την Kanavape;
Είναι ακόμη πρόωρο να γνωρίζουμε πώς θα αποφασίσει το Δικαστήριο.
Όμως η υπόθεση C-716/25 έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας απόφασης που μπορεί να αποτελέσει νέο σταθμό για την ευρωπαϊκή βιομηχανική κάνναβη.
Το 2020 η Kanavape ξεκαθάρισε ότι ένα κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίζει αυθαίρετα το CBD ως ναρκωτικό και να εμποδίζει χωρίς επαρκή αιτιολόγηση την ελεύθερη κυκλοφορία του.
Έξι χρόνια αργότερα, το ευρωπαϊκό δικαστήριο καλείται να απαντήσει σε ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα:
Τι συμβαίνει όταν ένα κράτος δεν περιορίζει μόνο το CBD, αλλά επιχειρεί να περιορίσει τα ίδια τα φύλλα, τα άνθη και άλλα παράγωγα μιας νόμιμης ποικιλίας κάνναβης;
Η απάντηση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για το επόμενο κεφάλαιο της ευρωπαϊκής αγοράς κάνναβης.
Το CannaReport θα παρακολουθεί την πορεία της υπόθεσης στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις επόμενες κινήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι στην Ιταλία.
