Ο Γιώργος Παπανδρέου έφερε τη συζήτηση για την κάνναβη στο κέντρο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, ασκώντας ευθεία κριτική στη λογική των νέων ποινικών διατάξεων και προειδοποιώντας ότι ένα νόμιμο κατάστημα CBD μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με κυρώσεις που έχουν θεσπιστεί για τη διακίνηση ναρκωτικών.
Κατά την παρέμβασή του στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 17 Ιουλίου 2026, ο πρώην πρωθυπουργός επικεντρώθηκε στα άρθρα 82 έως 90 του νομοσχεδίου για τα προϊόντα κάνναβης.
Αναγνώρισε ότι ορισμένες από τις νέες ρυθμίσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τα νοθευμένα προϊόντα, τα συνθετικά κανναβινοειδή και την ανεξέλεγκτη διάθεση ουσιών άγνωστης σύνθεσης.
Η βασική του ένσταση, όμως, ήταν ότι η κυβέρνηση επιλέγει για ακόμη μία φορά την επέκταση των απαγορεύσεων και των ποινικών κυρώσεων, χωρίς να δημιουργεί ένα πραγματικά ελεγχόμενο και αναλογικό πλαίσιο.
«Η απαγόρευση δεν εξαφάνισε την αγορά. Την παρέδωσε στη μαφία», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η υφιστάμενη πολιτική αφήνει τον έλεγχο της παραγωγής, της ισχύος, της νοθείας, της τιμής και της πρόσβασης ανηλίκων στα χέρια των παράνομων δικτύων.
Η κρίσιμη αναφορά στα νόμιμα καταστήματα CBD
Το σημαντικότερο ίσως σημείο της παρέμβασής του για τη νόμιμη αγορά κάνναβης ήταν η αναφορά στα άρθρα 84 και 89.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Παπανδρέου, το άρθρο 84 συμπεριλαμβάνει ακόμη και την αγορά μη επιτρεπόμενων προϊόντων και παραπέμπει στις ποινές του άρθρου 20 του νόμου περί ναρκωτικών. Αντίστοιχη και γενικόλογη παραπομπή περιλαμβάνεται, όπως σημείωσε, και στο άρθρο 89.
Το άρθρο 20 προβλέπει ιδιαίτερα βαριές ποινές για πράξεις διακίνησης ναρκωτικών, οι οποίες μπορούν να φτάσουν σε κάθειρξη τουλάχιστον οκτώ ετών και χρηματική ποινή έως 300.000 ευρώ.
Ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε έτσι ένα απολύτως συγκεκριμένο ερώτημα προς την κυβέρνηση:
«Θέλετε μια παράβαση επισήμανσης σε προϊόν CBD από ένα νόμιμο κατάστημα να οδηγεί σε μεταχείριση αντίστοιχη με εκείνη οργανωμένου εγκληματικού δικτύου;»
Και πρόσθεσε ότι η επιβολή της ίδιας ποινικής μεταχείρισης σε ριζικά διαφορετικές συμπεριφορές αποτελεί «κατάλυση της αναλογικότητας» και «κάκιστη νομοθέτηση».
Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Για πρώτη φορά κατά τη συζήτηση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, ένας πρώην πρωθυπουργός έθεσε τόσο καθαρά μέσα στη Βουλή το ζήτημα της ποινικής εξίσωσης μιας κανονιστικής παράβασης νόμιμης επιχείρησης με τη δράση ενός οργανωμένου κυκλώματος διακίνησης ναρκωτικών.
Δεν πρόκειται απλώς για μια γενική πολιτική τοποθέτηση υπέρ της κάνναβης. Πρόκειται για ευθεία αμφισβήτηση της αναλογικότητας του πλαισίου που επιχειρεί να επιβάλει η κυβέρνηση στη νόμιμη αγορά.
Άλλο το λάθος στην επισήμανση, άλλο η διακίνηση επικίνδυνων ουσιών
Η διάκριση που έθεσε ο Γιώργος Παπανδρέου είναι καθοριστική.
Ένα προϊόν με ελλιπή επισήμανση, μια παράβαση στη συσκευασία ή μια διοικητική αστοχία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η εν γνώσει εμπορία ενός νοθευμένου και επικίνδυνου ψυχοτρόπου προϊόντος.
Η πρώτη περίπτωση αποτελεί κανονιστική παράβαση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμο, ανάκληση προϊόντος, προσωρινή αναστολή λειτουργίας ή άλλες διοικητικές κυρώσεις.
Η δεύτερη μπορεί πράγματι να δικαιολογεί αυστηρή ποινική αντιμετώπιση.
Όταν όμως ο νόμος χρησιμοποιεί γενικές διατυπώσεις και παραπέμπει συνολικά στις βαριές ποινές του νόμου περί ναρκωτικών, δημιουργεί έναν επικίνδυνο χώρο αβεβαιότητας για επιχειρήσεις, εργαζομένους και καταναλωτές.
Ακριβώς γι’ αυτό ο Παπανδρέου πρότεινε την πλήρη αντικατάσταση του άρθρου 89 από ένα κλιμακωτό σύστημα κυρώσεων.
Σύμφωνα με την πρότασή του, οι κανονιστικές παραβάσεις θα πρέπει να τιμωρούνται διοικητικά, ενώ οι βαριές ποινές θα πρέπει να περιορίζονται αποκλειστικά στην εν γνώσει εμπορική διακίνηση επικίνδυνων ή νοθευμένων ψυχοτρόπων προϊόντων.
Δεν αρνήθηκε τους κινδύνους της κάνναβης
Η παρέμβαση δεν στηρίχθηκε στην αντίληψη ότι η κάνναβη είναι ακίνδυνη.
Αντίθετα, ο Γιώργος Παπανδρέου αναφέρθηκε στους πραγματικούς κινδύνους που πρέπει να αντιμετωπίζει μια σύγχρονη πολιτική:
την έναρξη της χρήσης σε μικρή ηλικία, την καθημερινή και μακροχρόνια χρήση, τα προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε THC, την οδήγηση υπό την επήρεια και τα προϊόντα που έχουν νοθευτεί με συνθετικές ουσίες.
Το επιχείρημά του ήταν ότι ακριβώς αυτοί οι κίνδυνοι δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσα από μια ανεξέλεγκτη παράνομη αγορά.
Στην παράνομη διακίνηση δεν υπάρχει εργαστηριακός έλεγχος, ετικέτα, γνωστή περιεκτικότητα, έλεγχος ηλικίας, δυνατότητα ανάκλησης μιας παρτίδας ή υπεύθυνος παραγωγός.
«Η απαγόρευση δεν καταργεί τον κίνδυνο. Καταργεί τη δυνατότητα της Πολιτείας να τον ελέγξει», τόνισε.
Υποχρεωτικός εργαστηριακός έλεγχος κάθε παρτίδας
Ανάμεσα στις προτάσεις που παρουσίασε ήταν και η υποχρεωτική εργαστηριακή εξέταση κάθε παρτίδας προϊόντων κάνναβης.
Ο έλεγχος, σύμφωνα με την πρότασή του, πρέπει να καλύπτει:
- την περιεκτικότητα σε THC και CBD,
- την ύπαρξη συνθετικών κανναβινοειδών,
- τα φυτοφάρμακα,
- τα βαρέα μέταλλα,
- την πλήρη ιχνηλασιμότητα του προϊόντος,
- και τη δυνατότητα άμεσης ανάκλησης της παρτίδας.
Πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση από την οριζόντια απαγόρευση.
Αντί να εξαφανίζει τα νόμιμα προϊόντα από την αγορά και να μεταφέρει τη ζήτηση σε αμφίβολες πηγές, επιχειρεί να δημιουργήσει ένα σύστημα στο οποίο κάθε προϊόν θα έχει γνωστή σύνθεση, προέλευση και υπεύθυνο διάθεσης.
Αποποινικοποίηση της προσωπικής χρήσης
Ο Γιώργος Παπανδρέου ζήτησε επίσης την άμεση αποποινικοποίηση της προμήθειας, της κατοχής, της χρήσης και της περιορισμένης καλλιέργειας κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
Υπενθύμισε ότι το άρθρο 29 του ν. 4139/2013 εξακολουθεί να προβλέπει φυλάκιση έως πέντε μήνες για κατοχή, χρήση ή καλλιέργεια αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
Όπως υποστήριξε, ακόμη και όταν δεν προκύπτει τελικά καταδίκη, η σύλληψη, η δακτυλοσκόπηση, η ανάγκη δικηγόρου, η δικαστική διαδικασία και ο κοινωνικός στιγματισμός λειτουργούν από μόνα τους ως τιμωρία.
Παράλληλα, ζήτησε να αφαιρεθεί από το άρθρο 84 η αγορά κάνναβης για προσωπική χρήση και να εξαιρεθεί ρητά ο χρήστης από τις βαριές ποινές που αφορούν τη διακίνηση.
«Η γέφυρα προς τις σκληρές ουσίες την κατασκευάζει η παράνομη αγορά»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο επιχείρημα ότι η κάνναβη λειτουργεί ως «γέφυρα» προς ισχυρότερες ουσίες.
Ο Παπανδρέου δεν υποστήριξε ότι κάθε χρήστης κάνναβης θα στραφεί σε σκληρότερα ναρκωτικά. Αντίθετα, χαρακτήρισε μια τέτοια γενίκευση επιστημονικά ανεύθυνη.
Υποστήριξε όμως ότι η απαγόρευση αναγκάζει τον καταναλωτή να έρθει σε επαφή με τον παράνομο διακινητή, ο οποίος έχει οικονομικό κίνητρο να του προτείνει ουσίες μεγαλύτερου κινδύνου και μεγαλύτερου περιθωρίου κέρδους.
Κατά την άποψή του, μια νόμιμη και ελεγχόμενη διάθεση θα μπορούσε να διακόψει αυτή τη σχέση και να αφαιρέσει πελατεία και έσοδα από τα παράνομα κυκλώματα.
«Η μαφία είναι ο πιο ένθερμος υποστηρικτής της απαγόρευσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι καταγγελίες για τουριστικές περιοχές και νησιά
Μία ακόμη αναφορά της παρέμβασης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις τουριστικές περιοχές της χώρας.
Ο Γιώργος Παπανδρέου ανέφερε ότι υπάρχουν καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες οι αστυνομικές επιχειρήσεις επικεντρώνονται στην κάνναβη, την ώρα που αυξάνεται η διαθεσιμότητα κοκαΐνης, μιας ουσίας στην οποία βρίσκονται πολύ μεγαλύτερα παράνομα κέρδη.
Διευκρίνισε ότι δεν υιοθετεί αυτές τις καταγγελίες ως αποδεδειγμένα γεγονότα. Ζήτησε όμως από την κυβέρνηση να τις ερευνήσει και να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία για τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούνται ανά ουσία, αλλά και για τις σχετικές υποθέσεις που έχει εξετάσει η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων.
«Αν δεν έχετε τα στοιχεία, δεν ξέρετε αν η πολιτική σας λειτουργεί. Αν τα έχετε, δημοσιοποιήστε τα», ανέφερε.
Η παρέμβαση αυτή ανοίγει ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα: με ποια κριτήρια αξιολογείται η αποτελεσματικότητα της πολιτικής για τα ναρκωτικά;
Με τον αριθμό των μικρών κατασχέσεων και των συλλήψεων ή με τον περιορισμό των εγκληματικών εσόδων, της βίας, της διαφθοράς και της διακίνησης επικίνδυνων ουσιών;
Οι επτά προτάσεις του Γιώργου Παπανδρέου
Η παρέμβασή του δεν περιορίστηκε στην κριτική. Κατέθεσε επτά συγκεκριμένες προτάσεις:
- Άμεση αποποινικοποίηση της προμήθειας, κατοχής, χρήσης και περιορισμένης καλλιέργειας κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
- Αφαίρεση της αγοράς για προσωπική χρήση από το άρθρο 84 και ρητή εξαίρεση του χρήστη από τις ποινές περί διακίνησης.
- Αντικατάσταση του άρθρου 89 με κλιμακωτό σύστημα διοικητικών και ποινικών κυρώσεων.
- Υποχρεωτικό εργαστηριακό έλεγχο κάθε παρτίδας για THC, CBD, συνθετικά κανναβινοειδή, φυτοφάρμακα και βαρέα μέταλλα.
- Απαγόρευση της διαφήμισης, αυστηρό έλεγχο ηλικίας και ουσιαστική ενημέρωση για τους κινδύνους.
- Δημιουργία αυστηρά ρυθμιζόμενου συστήματος νόμιμης διάθεσης σε ενηλίκους, με έλεγχο της παραγωγής, της περιεκτικότητας, της τιμής, των σημείων διάθεσης και της προέλευσης των κεφαλαίων.
- Παύση των εκκρεμών διώξεων και διαγραφή των καταχωρίσεων για πράξεις προσωπικής χρήσης που δεν θα αποτελούν πλέον αδίκημα.
Μια πολιτική παρέμβαση με πρακτικό αντίκτυπο
Η τοποθέτηση του Γιώργου Παπανδρέου αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν έμεινε σε μια θεωρητική συζήτηση περί νομιμοποίησης.
Έθεσε συγκεκριμένα προβλήματα του νομοσχεδίου, ονόμασε τα άρθρα που θεωρεί επικίνδυνα και περιέγραψε τον κίνδυνο μια νόμιμη επιχείρηση CBD να αντιμετωπιστεί με ποινές σχεδιασμένες για οργανωμένα δίκτυα ναρκωτικών.
Παράλληλα, παρουσίασε μια διαφορετική κατεύθυνση: εργαστηριακούς ελέγχους, ιχνηλασιμότητα, προστασία ανηλίκων, αναλογικές κυρώσεις, αποποινικοποίηση του χρήστη και αυστηρή δίωξη της νοθείας, της βίας και του μαύρου χρήματος.
Η ουσία της παρέμβασής του συνοψίζεται σε ένα βασικό ερώτημα:
Θέλει η Πολιτεία να ελέγχει μια αγορά που αποδεδειγμένα υπάρχει ή θα συνεχίσει να την παραδίδει στην παρανομία;
Όπως σημείωσε ο ίδιος, κρατική ρύθμιση δεν σημαίνει προώθηση της κάνναβης. Σημαίνει ανάκτηση ενός ελέγχου που σήμερα βρίσκεται στα χέρια του οργανωμένου εγκλήματος.
Και για τις νόμιμες επιχειρήσεις του κλάδου, σημαίνει κάτι εξίσου σημαντικό: ότι μια διοικητική ή κανονιστική παράβαση δεν μπορεί να μετατρέπεται αυτομάτως σε κατηγορία διακίνησης ναρκωτικών.
